Kategori: Makaleler

İade Edilecek Namaza Nasıl Niyet Edilir? Net Bir Bakış Namaz, birçok Müslüman için rutin bir ibadet olmanın ötesinde, ruhsal bir nefes alma, kendini sorgulama ve Allah’la doğrudan iletişim kurma anıdır. Ama işin içine “iade edilecek namaz” kavramı girdiğinde, işin rengi biraz değişiyor. Yani, yanlış anlama, eksik kılınan veya unutulan namazı telafi etmek söz konusu olduğunda, iş sadece “kalk, niyet et, kıl” demekle bitmiyor. Burası, dini pratiğin bireysel farkındalıkla çarpıştığı nokta ve açık konuşayım, bazen fazla kafa karıştırıcı olabiliyor. İade Namazının Temeli: Niyetin Gücü Önce temel bir gerçek: namazın özü niyettir. Namaz kılarken aklın orada, kalbin Allah’a yönelmiş olmalı. İade edilecek…

Nurofen Soğuk Gribe İyi Gelir Mi? Toplumsal Cinsiyet ve Sosyal Adalet Perspektifi Sokakta Gözlemlediğim Gerçekler İstanbul’da yaşarken her gün sokakta, toplu taşımada ve iş yerinde pek çok farklı insanın sağlık ve ilaçla ilgili pratiklerini gözlemleme fırsatım oluyor. Geçen hafta metrobüste bir kadın, yanındaki erkek arkadaşına “Ben yine soğuk aldım, Nurofen alayım mı?” dedi. Adam başını salladı ve kadının sorusunu hafifçe görmezden geldi. Bu kısa diyalog bile bana toplumsal cinsiyetin sağlık davranışlarını nasıl şekillendirdiğini gösterdi. Kadınların, özellikle genç yetişkin kadınların, sağlık konularında daha duyarlı ve önleyici davranma eğiliminde olduklarını fark ettim; erkekler ise genellikle ağrı kesici kullanımı gibi basit önlemleri bile…

Nabız 120 Olursa Ne Yapmalı? – İzmir’in Sıcak Sokaklarından Bir İçsel Komedi İzmir’de yaşıyorum, 25 yaşındayım, arkadaş ortamında sürekli espri yaparım ama içten içe her şeyi fazla düşünen bir tipim. Sabah koşusundan sonra nefes nefese kaldığımda veya en sevdiğim kahve dükkanında kahvemi alıp giderken birden nabzım 120’yi gördüğünde aklımdan geçenleri anlatmak istiyorum. Nabız 120 olursa ne yapmalı, sorusu birden bire ciddi bir mesele gibi görünse de benim kafamda bu durum hep hem trajikomik hem de ders niteliğinde. Nabız 120 ve Günlük Hayatın Komik Çatışmaları Geçen gün arkadaşlarla Alsancak sahilinde yürüyüş yaparken, birden benim nabzım 120’yi buldu. Arkadaşım Emre, omzuma dokunup,…

Jul neyin birimi? Ankara’da kış sabahlarını bilirsin; camın kenarında buz tutmuş bir dünya, mutfaktan gelen kettle sesi ve radyoda yarım yamalak haberler… Üniversite yıllarımda böyle bir sabaha uyanırken ilk kez “Jul neyin birimi?” sorusuyla gerçekten karşılaştığımı hatırlıyorum. O zamanlar ekonomi okuyordum ama ders aralarında fizik konuşmalarına da kulak kabartıyordum. Bir arkadaşım “1 jul kaç kalori eder biliyor musun?” diye sormuştu. O an ne jul ne de kalori zihnimde tam yerine oturmuştu. Bugün veriyle çalışan biri olarak geriye dönüp baktığımda şunu net görüyorum: Jul neyin birimi? sorusu aslında sadece fizik değil, günlük hayatın tam ortasında duran bir enerji meselesi. Jul neyin…

Işık şiddeti nasıl ölçülür? Günlük hayatın görünmeyen dili Ankara’da sabahları evden çıkarken en çok dikkat etmediğim şeylerden biri aslında ışık. Oysa günün nasıl hissedileceğini belirleyen en kritik şeylerden biri bu. Güneşin sert mi yoksa yumuşak mı geldiği, metro çıkışında yüzüme çarpan ışığın gözümü rahatsız edip etmediği, akşam eve dönerken sokak lambalarının ne kadar “fazla” ya da “az” hissettirdiği… Bütün bunların arkasında aslında çok temel bir soru var: Işık şiddeti nasıl ölçülür? Bu soru ilk bakışta teknik gibi duruyor ama biraz derine indikçe sadece fizik değil, yaşam kalitesi, şehir düzeni, iş hayatı ve hatta ilişkilerle bile bağlantılı hale geliyor. Son yıllarda…

Instagram’da Aktiflik Nasıl Belirlenir? Bilimsel Bir Yaklaşım Üniversitedeki laboratuvarımdan kafamı kaldırıp telefonuma bakıyorum ve bir soru beliriyor: “Acaba bu kişi Instagram’da aktif mi?” Hepimizin merak ettiği, bazen de biraz takıntı hâline getirdiği bir konu bu. Peki, bunu bilimsel bir mercekten ama herkesin anlayacağı şekilde ele almak mümkün mü? Evet, mümkün. Gelin, hem günlük hayat örnekleriyle hem de temel gözlemlerle bunu açalım. İnsan Davranışları ve Dijital İzler Öncelikle şunu kabul etmeliyiz: Instagram’da aktiflik, aslında bir kullanıcının çevrimiçi veya yakın zamanda etkileşimde bulunmuş olduğunu gösteren bir dizi ipucundan oluşuyor. İnsan davranışlarını gözlemleyen bilim insanları, dijital ortamda da tıpkı laboratuvarda olduğu gibi belirli…

Hürriyet Kasidesi Ölçüsü Nedir? Çocukluğumdan Bugüne Bir Yolculuk Ankara’nın dar sokaklarında büyüyen bir çocuk olarak, kaside kavramını ilk defa dedemin kitaplığında gördüğüm eski el yazmalarında fark etmiştim. Ekonomi okudum, veriyle uğraşıyorum ama çocukluğumda tarih ve edebiyat arasında gezinmek de beni hep cezbetti. O kitaplarda, farklı kaside türlerini, ölçülerini okurken aklımda tek bir soru vardı: “Hürriyet kasidesi ölçüsü nedir?” İşin ilginci, bu soru yıllar sonra hem iş hayatımda hem kişisel merakımda tekrar karşımda durdu. Hürriyet Kasidesi Ölçüsü: Temel Tanım Öncelikle, hürriyet kasidesi ölçüsü klasik Türk edebiyatında “aruz ölçüsü” ile ilgilidir. Aruz, hece sayıları ve uzun-kısa hece dengesi üzerinden yürür; bu da…

Kampana Bittiği Nasıl Anlaşılır? Felsefi Bir Yaklaşım Bir insan, eski bir kilise saatinin tıkırtılarını dinlerken aklına bir soru düşebilir: Kampana bittiği nasıl anlaşılır? Bu soru, sadece fiziksel bir olguyu değil, varlık, bilgi ve değer üzerine düşünceleri de beraberinde getirir. Etik, epistemoloji ve ontoloji açısından ele alındığında, basit bir “çınlama durdu mu?” sorusu, insanın dünyayı anlama ve ölçme çabasında derin bir metafor hâline gelir. Tıpkı Sokrates’in “Bilgi nedir?” sorusunun, insanın kendi cehaletiyle yüzleşmesini sağlaması gibi, kampananın bitişini anlamak da hem bilginin sınırlarını hem de etik kararlarımızın etkilerini sorgular. Ontolojik Perspektif: Varlığın ve Sürekliliğin Doğası Ontoloji, varlığın ne olduğunu, nesnelerin ve olayların…

Hangi Ülkeler Hırvatça Konuşuyor? Analitik ve Duygusal Bir Bakış Konya’da akşam üstü balkonda oturmuş, kahvemi yudumlarken bir soruyla boğuşuyorum: “Hangi ülkeler Hırvatça konuşuyor?” İçimdeki mühendis böyle bir soruya hemen veri ve istatistiklerle yaklaşır, içimdeki insan tarafıysa bu dili konuşan insanların yaşamlarını, kültürlerini hayal eder. Bu ikili çatışma bazen kafa karıştırıcı ama çoğu zaman da oldukça öğretici. Coğrafi ve Demografik Perspektif İçimdeki mühendis, önce somut verileri istiyor: Hırvatça, esas olarak Hırvatistan’da konuşulan resmi dil. Bu ülke yaklaşık 4 milyonluk nüfusuyla Adriyatik Denizi kıyısında yer alıyor ve Hırvatça, anayasa ile korunan bir dil. Peki başka hangi ülkeler Hırvatça konuşuyor? Sırbistan’ın Vojvodina bölgesinde,…

Gangren Nedir Patolojide? İzmir’den Bir Bakış İzmir’de yaşayan 25 yaşında biri olarak, arkadaş ortamında hep espri yaparım; ama bazen bir köşede oturup her şeyi fazla düşünürüm. İşte bu ikili hâli, patoloji gibi ciddi konulara bile taşımama sebep oluyor. Mesela “Gangren nedir patolojide?” sorusunu düşünürken, arkadaşlarıma gülücükler atarken kendi içimde küçük mini krizler yaşıyorum. Gangren Nedir Patolojide? Önce Temel Patolojide gangren, dokuların beslenememesi ve ölüme yüz tutması durumudur. Yani, vücutta “bu iş artık yürümez” sinyali veren dokular. Şimdi bunu duyunca “hadi canım, bir parçam ölüyor mu?” diye içinizden geçirebilirsiniz. İşte tam da burada mizah devreye giriyor. Düşünsenize, ayak parmağınız size bakıyor…