Kategori: Makaleler

Bir Merakın Peşinde: “Abbasilerin En Ünlü Halifesi Kimdir?” Akşam ışıklarıyla birlikte eski kitapların kokusu zihnime doluyor; elime bir tarih kitabı alıyorum ve soruyorum kendime: “Bir hanedanın unutulmaz ismi neye göre belirlenir?” Bu soru, yalnızca bir isim seçmekten çok daha fazlasını barındırır. Bir liderin ünü, sadece salt başarılara değil, hikâyesinin sonraki nesiller üzerindeki yankısına, kültürel etkiye ve hatta modern tartışmalara kadar uzanan bir yelpazeye dayanır. Abbasilerin en tanınmış ve kalıcı iz bırakan halifesi genellikle pek çok tarihçi tarafından Harun Reşid olarak kabul edilir. Ancak bu yanıt, hikâyeyi sadece yüzeysel olarak özetlemekten çok daha derindir. Abbasilerin En Ünlü Halifesi: Harun Reşid’in Gölgeli…

Bilal‑i Habesî Kur’an’da Geçiyor mu? — Siyaset Bilimi Perspektifinden Bir Tartışma Bir siyasetle ilgilenen için bazen en beklenmedik sorular bile iktidar, meşruiyet, kurumlar ve toplumsal düzen ilişkisini sorgulamak için yol açar. “Bilal ‑i Habesî Kur’an’da geçiyor mu?” sorusu da böyle bir kavramsal kapı aralar: kutsal metinler, tarihî figürler ve güncel siyasal kimlikler arasında. Bu yazı, sadece bir tarihî veya ilahî soruya yanıt vermekten öte, ideolojiler ve toplumsal yapıların bu tür sorularla nasıl biçimlendiğini irdeler. Öncelikle somut cevap verelim: Bilal ‑i Habesî (Bilal ibn Rabah) adı Kur’an’da yer almaz. Kur’an, tarihsel figürler, peygamberler ve bazı kavimler hakkında bilgiler içerir; fakat Bilal…

Aşırı Gurur Ne Demek? Ekonomi Perspektifinden Derinlemesine Bir Analiz Kaynakların kıt olduğu bir dünyada, her seçim bir bedel taşır. Bu bedel, bireylerin, firmaların veya devletlerin karar alma süreçlerini şekillendirir. Ekonomi, kaynak kıtlığını ve seçimlerin sonuçlarını inceleyen bir bilim olarak, insan davranışlarının rasyonel ya da irrasyonel yönlerini anlamaya çalışır. Bu bağlamda aşırı gurur, ekonomi disiplininde sadece bir psikolojik durum değil; mikro, makro ve davranışsal ekonomi analizlerinin kesişim kümesinde önemli sonuçlar doğuran bir tercih mekanizması olarak incelenebilir. Aşırı gururun ne olduğuna dair basit bir tanım yapacak olursak, bir bireyin veya aktörün kendi bilgi ve yeteneklerine gereğinden fazla güvenmesi, dışsal uyarılara kapalı hale…

Sözcüklerin Işığında Bir Soru: Amasya Gümüşhacıköy Belediye Başkanı Kimdir? Bir kent düşünün: tarih boyunca gölgelerin ve ışığın dans ettiği bir yer; Anadolu’nun katmanlarında saklı pek çok hikâye barındıran bir ilçe. Amasya’nın Gümüşhacıköy’ü… Ve şimdi bir isim: Zehra Özyol. Peki, bu isim yalnızca bir unvan olmanın ötesinde ne söyler bize? “Amasya Gümüşhacıköy Belediye Başkanı kim?” sorusu, basit bir bilgi talebinden çıkarak, anlatıların, sembollerin, karanlıkla aydınlığın ve birey–toplum ilişkilerinin kavşağına ulaşır. ([Vikipedi][1]) Bu metinde, bir kamu görevlisinin kimliğini edebiyatın büyülü merceğinden, metinlerarası ilişkilerden, sembollerden ve anlatı tekniklerinden faydalanarak çözümleyeceğiz. Edebiyat yalnızca “hikâye” yazmak değildir; edebiyat, dünyayı sorgulamak, gölgeleri isimlendirmek ve varoluşun dokusunu açığa…

“Aile Dizimi Hangi Hastalıklara İyi Gelir?”: Psikolojik Bir Mercekten Derinlemesine Bir Bakış İnsan davranışlarının ardında yatan bilişsel süreçleri ve duyguları merak ettiğim bir yolculuk düşünün. Bir terapötik yöntemin, bir oturumun veya bir teknikte yer alan insan etkileşiminin, içsel dünyamızda hangi çentiklere işaret ettiğini anlamaya çalışıyoruz. Bu merak, çoğu zaman basit bir “ne işe yarar?” sorusunun ötesine geçer. “Aile dizimi hangi hastalıklara iyi gelir?” sorusu da böyle bir sorgunun ürünüdür: yalnızca terapi tekniklerini değil, insan zihninin derinlerinde gezinirken duygusal zekâ ve sosyal etkileşim gibi kavramların rolünü anlamaya çalışmak. Psikolojide “Aile Dizimi” (ya da Family Constellations) olarak bilinen yaklaşım, doğrudan tıbbi hastalıklar…

1 Kilo Gül Ne Kadar? Bir Sosyolojik Okuma İnsanlarla ve toplumlarla ilgili düşünürken, günlük yaşamda sıkça duyduğumuz soruların ardında aslında ne kadar derin anlamlar saklı olduğuna sıkça tanıklık ederiz. “1 kilo gül ne kadar?” gibi basit bir soru, fiyatın ötesinde toplumsal değerler, emek, toplumsal adalet ve eşitsizlik gibi kavramlarla bezenmiş bir sosyal düzlemi açar gözümüze. Bu yazı, güllerin kilogram fiyatı üzerinden yalnızca ekonomik bir soruyu değil, üreticiden tüketiciye uzanan toplumsal ilişkilerin izini sürer. Gülün Fiyatı: Temel Kavramlar ve Güncel Gerçeklik “1 kilo gül ne kadar?” sorusunu yanıtlamak için önce somut veriye bakmak gerekir. Türkiye’de gül çiçeği üretimi yoğun olarak Isparta…

İsim Hakkı Almak: Toplumsal Yapılar ve Bireylerin Etkileşimi Bazen yalnızca bir kelimenin, bir ismin, ne kadar güçlü olduğunu düşünüyorum. Hepimiz bir isimle tanınırız. Belki bir ailede, belki bir arkadaş grubunda, belki de bir toplumda. Her bir isim, bizlere ait bir kimlik parçasıdır ve bazen bir isim, arkasında pek çok anlam taşır. Örneğin, bir markanın, bir ürünün ya da bir kişinin ismi… O ismi almak, sadece bir adın sahibi olmak değil, aynı zamanda onunla beraber gelen yükü, hakları ve bazen de sorumlulukları taşımaktır. Peki, “isim hakkı almak” ne demek, ve bu işlem gerçekten ne kadar maliyetlidir? Bu sorunun ötesine geçmek, toplumsal…

Çapa Ne Zaman Kuruldu? Bir Antropolojik Bakış Giriş: Kültürlerin Büyüleyici Çeşitliliğine Yolculuk Bir kültürü anlamak, sadece dışsal bir gözlem yapmaktan çok daha fazlasıdır. Her kültür, kendi içinde derin bir anlam taşır; dilinden geleneklerine, akrabalık ilişkilerinden sembollerine kadar her öğe, o toplumun kimliğini şekillendirir. Bu yazıda, “Çapa ne zaman kuruldu?” sorusuna antropolojik bir bakış açısıyla yaklaşarak, kültürlerin nasıl varlık bulduğunu ve toplumsal yapıları nasıl şekillendirdiğini tartışacağız. Ancak yalnızca tarihler ve veriler değil, aynı zamanda ritüeller, semboller ve insan ilişkileri de bu soruya yanıt verirken bizimle olacak. Her kültür, kendi zamanını yaratır; bu zamanı anlamak, o toplumun kimliğine ve değerlerine dair derin…

Kamus-ı Türkî: Bir Kültürün Sözcükleriyle Kimlik Arayışı Kültür, insanlık tarihinin en derin izlerini taşıyan bir hazine gibidir. Her halk, kendi dilinde, geleneklerinde ve ritüellerinde bu derinlikleri yansıtır. Fakat bu yansıma sadece kelimelerle sınırlı değildir; kültürler, insanlar arasındaki ilişkileri şekillendirirken, aynı zamanda kimlikleri de biçimlendirir. Türk kültürünün en önemli kaynaklarından biri olan “Kamus-ı Türkî”ye bakarken, bu dilin sadece kelimelerle bir araya getirilmiş bir yapıt olmanın ötesinde, derin anlamlar taşıdığını görebiliriz. Kamus-ı Türkî’nin, tarihsel, sosyal ve kültürel bir perspektiften incelenmesi, kelimelerle kurulan kimlik ilişkilerini anlamamıza yardımcı olabilir. Bugün, bu eşsiz eseri antropolojik bir bakış açısıyla ele alacak, ritüellerden sembollere, ekonomik sistemlerden kimlik…

Hanım H. Si. Büyük Mü? Bir Psikolojik İnceleme İnsan davranışlarını anlamaya çalışırken, çoğu zaman yalnızca dışsal gözlemler yeterli olmuyor. Her bireyin davranışlarının arkasında, karmaşık bilişsel ve duygusal süreçler bulunur. Bu süreçleri anlamak, sadece insanları anlamayı değil, toplumsal ilişkileri de daha derinlemesine kavrayabilmemizi sağlar. “Hanım H. Si. büyük mü?” gibi bir soruya psikolojik bir bakış açısıyla yaklaşmak, duygusal zekâ, sosyal etkileşim ve bilişsel süreçlerin nasıl iç içe geçtiğini keşfetmemize yardımcı olabilir. Bu yazıda, bahsi geçen kişinin büyüklüğü ya da diğer benzer kavramları psikolojik boyutlardan incelemeyi amaçlıyorum. Bilişsel Psikoloji ve Büyüklük Kavramı Bilişsel Çerçeve: Büyüklük ve Kendi Algımız Bilişsel psikoloji, insanların düşünme…